Cách nhận biết và quy trình xử lý điều hòa bị tắc ẩm

Tình trạng điều hòa bị tắc ẩm khiến hơi nước xâm nhập vào mạch môi chất lạnh và đóng băng tại những vị trí có nhiệt độ thấp. Khi dòng môi chất bị cản trở, thiết bị có thể làm lạnh yếu, xuất hiện tình trạng lúc lạnh lúc không. Để khắc phục triệt để, Daikin Tân Việt giúp bạn xác định nguồn ẩm và thực hiện các bước xử lý theo quy trình kỹ thuật.

1. Điều hòa bị tắc ẩm là gì?

Điều hòa bị tắc ẩm là hiện tượng hơi nước tồn tại bên trong hệ thống lạnh và gây cản trở quá trình lưu thông môi chất. Khi lượng ẩm đủ lớn, nước có thể đóng băng tại van tiết lưu hoặc những vị trí có nhiệt độ thấp khiến dòng môi chất đi qua hạn chế.

Như vậy, sự cố tắc ẩm diễn ra bên trong hệ thống tuần hoàn môi chất, không khắc phục bằng cách giảm độ ẩm trong phòng.

Cơ chế hình thành tắc ẩm trong hệ thống lạnh như sau:

• Hơi ẩm xâm nhập: Nước đi vào mạch lạnh trong quá trình lắp đặt, sửa chữa, bảo dưỡng hoặc khi hệ thống mất độ kín.
• Môi chất lưu thông: Môi chất lạnh mang theo lượng ẩm còn tồn tại trong đường ống và đi qua các bộ phận của hệ thống.
• Nước đóng băng: Khi đi đến khu vực có nhiệt độ thấp, nước đóng băng ở điều kiện nhiệt độ và nồng độ ẩm phù hợp.
• Dòng môi chất bị cản trở: Băng hình thành tại vị trí hẹp làm giảm lưu lượng môi chất, ảnh hưởng đến khả năng trao đổi nhiệt.
• Tình trạng thay đổi theo chu kỳ: Khi điều kiện nhiệt độ thay đổi hoặc máy ngừng hoạt động, phần băng có thể tan. Dòng môi chất được lưu thông trở lại trong thời gian nhưng hơi ẩm còn trong hệ thống.

2. Cách nhận biết điều hòa bị tắc ẩm

Để nhận biết điều hòa bị tắc ẩm phải dựa vào những thay đổi bất thường trong khả năng làm lạnh và trạng thái vận hành. Dưới đây là những dấu hiệu người dùng có thể quan sát để nhận biết tình trạng.

• Điều hòa làm lạnh yếu: Khi hệ thống khởi động, dàn lạnh thổi gió nhưng luồng khí phả ra không mát sâu. Đồng thời, nhiệt độ phòng hạ chậm hoặc không chạm tới mốc cài đặt trên remote. 
• Khả năng làm lạnh thất thường: Máy làm lạnh tốt trong 15-30 phút đầu tiên sau khi bật, sau đó đột ngột giảm lạnh và chỉ phả ra gió thường. 
• Hiệu suất làm lạnh cải thiện khi máy dừng: Khi nhận thấy điều hòa hết lạnh và bấm tắt thiết bị khoảng 15-20 phút rồi bật lại. Máy lại tỏa hơi lạnh bình thường trong thời gian ngắn trước khi tái diễn tình trạng kém mát.
• Đường ống đóng tuyết bất thường: Lớp tuyết trắng bám bất thường tại khu vực van tiết lưu hoặc đầu ống đồng. 

Theo tài liệu nghiên cứu của Hiệp hội Chuyên gia Nhiệt lạnh Hoa Kỳ (ASHRAE), hàm lượng hơi ẩm vượt quá ngưỡng 20ppm bên trong hệ thống sử dụng gas R32 hoặc R410A thì nguy cơ đóng băng tại ống mao tiết lưu tăng 85%. 

3. Vì sao điều hòa bị tắc ẩm?

Tình trạng tắc ẩm chủ yếu bắt nguồn từ việc hơi nước xâm nhập vào mạch lạnh trong quá trình lắp đặt, sửa chữa.

3.1. Hệ thống lạnh bị hở khi lắp đặt

Các vị trí đầu nối rắc co, giắc co loe ống hoặc mối hàn đồng thi công không kín tạo ra các kẽ hở vi mô. Khi máy ngưng hoạt động, không khí mang theo hơi ẩm từ môi trường bên ngoài hút ngược vào bên trong tuyến ống. 

3.2. Quy trình hút chân không chưa đạt yêu cầu

Hút chân không là công đoạn kỹ thuật bắt buộc sau khi lắp đặt nhằm rút sạch không khí và hơi ẩm tồn đọng trước khi mở van gas. Nếu thợ kỹ thuật sử dụng máy hút chân không công suất yếu hoặc rút ngắn thời gian thực hiện, lượng hơi ẩm còn sót lại sẽ lưu thông cùng môi chất gây tắc ẩm.

3.3. Hệ thống bị mở quá lâu khi sửa chữa

Trong quá trình thay linh kiện, hệ thống mạch lạnh bị hở tiếp xúc trực tiếp với không khí ẩm trong thời gian dài. Tuy nhiên, không dùng nút bịt kín hai đầu ống làm hơi nước ngưng tụ bám chặt vào thành trong của ống kim loại và dầu máy nén.

3.4. Phin lọc sấy bị bão hòa

Phin lọc sấy lắp đặt có nhiệm vụ giữ lại cặn bẩn cơ học và hấp thụ lượng hơi ẩm dư thừa nhờ các hạt hút ẩm chuyên dụng. Khi thiết bị vận hành lâu năm hoặc lượng ẩm xâm nhập lớn khiến các hạt hút ẩm bị bão hòa. Từ đó, phin lọc mất khả năng giữ nước, hơi ẩm trôi thẳng tới van tiết lưu gây tắc ẩm.

3.5. Hệ thống bị nhiễm ẩm sau sửa chữa

Bên cạnh những nguyên nhân trên, quy trình sửa chữa thiếu kiểm soát cũng khiến hơi nước lọt vào mạch lạnh. Tình trạng này liên quan đến: 

• Bảo quản linh kiện không đúng cách. 
• Để hở đường ống. 
• Không thực hiện đầy đủ các bước làm khô trước khi nạp môi chất.

4. Cách xử lý điều hòa bị tắc ẩm tránh lỗi tái phát

Khi nghi ngờ thiết bị tắc ẩm, người dùng không nên tự tháo đường ống, xả gas hoặc bổ sung môi chất. Đây là sự cố nằm bên trong mạch lạnh, cần kỹ thuật viên có chuyên môn và thiết bị chuyên dụng kiểm tra, xử lý.

Quy trình khắc phục không dừng ở việc làm thông vị trí bít tắc. Kỹ thuật viên cần xác định nguồn hơi ẩm, đánh giá mức độ nhiễm bẩn, làm khô hệ thống và kiểm tra khả năng vận hành sau sửa chữa.

4.1. Ngừng vận hành khi có biểu hiện bất thường

Khi điều hòa xuất hiện tình trạng làm lạnh thất thường, đóng tuyết hoặc giảm hiệu suất kéo dài, người dùng nên tạm dừng hoạt động. Việc dừng máy không giải quyết được tắc ẩm. Đây là biện pháp nhằm hạn chế vận hành kéo dài khi hệ thống đang có dấu hiệu gặp sự cố.

4.2. Xác định nguyên nhân 

Trước khi sửa chữa, kỹ thuật viên cần kiểm tra tổng thể để phân biệt tắc ẩm với các lỗi có biểu hiện tương tự. Các vấn đề cần đánh giá bao gồm:

• Lịch sử lắp đặt và sửa chữa.
• Kiểm tra độ kín tại các mối nối, đầu loe, mối hàn và vị trí có nguy cơ rò rỉ.
• Đo áp suất, nhiệt độ và các thông số liên quan.
• Đánh giá khả năng hút ẩm, tình trạng tắc nghẽn.
• Kiểm tra nguy cơ có cặn kim loại, dầu biến chất…

4.3. Thu hồi môi chất lạnh bị nhiễm bẩn

Sau khi đánh giá hệ thống, kỹ thuật viên quyết định phương án xử lý môi chất. Quá trình này cần chú ý:

• Sử dụng thiết bị thu hồi tương thích với loại môi chất đang có trong máy.
• Thu hồi vào bình chứa chuyên dụng.
• Không xả trực tiếp môi chất lạnh ra môi trường.
• Không trộn lẫn các loại môi chất khác nhau.
• Đánh giá tình trạng dầu lạnh và các bộ phận liên quan.

4.4. Thay phin lọc sấy không còn khả năng hút ẩm

Khi kiểm tra phát hiện phin lọc sấy hư hỏng, kỹ thuật viên cần thay thế theo thiết kế của hệ thống. Quá trình lựa chọn linh kiện cần căn cứ vào:

• Chủng loại và model điều hòa.
• Loại môi chất lạnh được sử dụng.
• Khả năng tương thích với dầu bôi trơn trong máy nén.
• Kích thước, công suất.
• Hướng dẫn thay thế từ nhà sản xuất.

Không nên chọn phin lọc chỉ dựa vào hình dáng hoặc kích thước bên ngoài. Vật liệu hút ẩm phải phù hợp với môi chất và dầu lạnh để đảm bảo không gây bất lợi đến các bộ phận khác.

4.5. Làm khô và hút chân không đúng quy trình

Sau khi xử lý nguồn gây nhiễm ẩm, kỹ thuật viên tiến hành làm khô hệ thống. Quy trình bao gồm:

• Xử lý nguồn gây nhiễm ẩm, thay linh kiện hư hỏng.
• Kỹ thuật viên lựa chọn phương án xử lý phù hợp với cấu tạo thiết bị.
• Sử dụng bơm chân không chuyên dụng để đưa về mức chân không theo yêu cầu kỹ thuật.
• Tắt bơm và theo dõi chỉ số trên thiết bị đo để đánh giá tình trạng hệ thống.
• Kỹ thuật viên cphải thực hiện thêm chu trình hút chân không và phá chân không bằng nitơ khô theo tài liệu kỹ thuật.

4.6. Nạp lại môi chất lạnh và chạy thử

Sau khi hoàn tất quá trình làm khô, kiểm tra độ kín và xử lý các bộ phận liên quan. Người thợ tiến hành nạp môi chất lạnh theo yêu cầu của nhà sản xuất. Cụ thể:

• Sử dụng đúng loại môi chất ghi trên nhãn máy.
• Nạp theo khối lượng được quy định.
• Không nạp theo cảm tính hoặc chỉ dựa vào áp suất trên đồng hồ.
• Kiểm tra lại độ kín của hệ thống.
• Khởi động máy và theo dõi áp suất, nhiệt độ.
• Đánh giá khả năng làm lạnh của thiết bị sau sửa chữa.

Nếu các thông số nằm trong giới hạn cho phép và máy vận hành ổn định, kỹ thuật viên thể bàn giao thiết bị. 

5. Câu hỏi thường gặp về lỗi điều hòa bị tắc ẩm

Những giải đáp dưới đây giúp tránh cách xử lý thiếu căn cứ và hạn chế nguy cơ sự cố tái diễn.

Sự cố điều hòa bị tắc ẩm đòi hỏi quy trình chẩn đoán chuyên sâu và thao tác kỹ thuật chuẩn xác để loại bỏ triệt để hơi nước ra khỏi mạch môi chất kín. Phát hiện sớm biểu hiện và liên hệ đội ngũ kỹ thuật viên chuyên nghiệp giúp duy trì luồng khí mát cho không gian gia đình bạn.